Do roślin pierwotnie wodnych należą m.in. krasnorosty i zielenice, które są także zaliczane do glonów. Rośliny pierwotnie wodne występują w zbiornikach wód słodkich i słonych lub w miejscach stale wilgotnych, np. na korze drzew.
Endosymbioza pierwotna to proces polegający na fagocytozie komórek prokariotycznych sinic przez heterotroficzne komórki eukariotyczne, w wyniku czego wchłonięte komórki przekształciły się w chloroplasty otoczone dwiema błonami.
[ILUSTRACJA – strona 72 – Endosymbioza pierwotna]
[ILUSTRACJA – strona 73 – Forma kokoidalna (chlorella)]
[ILUSTRACJA – strona 73 – Forma wiciowa (zawłotnia)]
[ILUSTRACJA – strona 73 – Forma kolonijna (toczek)]
Wśród plech wyróżnia się plechy nitkowate, komórczakowe i nibytkankowe.
[ILUSTRACJA – strona 73 – Plecha nitkowata (skrętnica)]
[ILUSTRACJA – strona 73 – Plecha komórczakowa (pełzatki)]
[ILUSTRACJA – strona 73 – Plecha nibytkankowa (Asparagopsis)]
| Cecha | Zielenice | Krasnorosty |
|---|---|---|
| Występowanie | głównie środowisko wodne, rzadziej lądowe | środowisko wodne – głównie wody słone |
| Formy morfologiczne | jednokomórkowe, kolonijne, wielokomórkowe plechowe | wielokomórkowe plechowe |
| Zdolność ruchu | formy osiadłe, aktywnie pływające za pomocą wici lub biernie unoszące się w wodzie | zwykle formy osiadłe, przytwierdzone do podłoża za pomocą chwytników |
| Barwniki fotosyntetyczne | chlorofile a i b, pomarańczowe i żółte karotenoidy | chlorofile a i d, pomarańczowe i żółte karotenoidy, niebieskie i czerwone fikobiliny |
[ILUSTRACJA – strona 74 – Schemat absorpcji światła przez glony na głębokościach]
Opis: Ilustracja przedstawiająca strefy występowania glonów w wodzie: zielenice pochłaniają światło niebieskie i czerwone (do 10 m), brunatnice – zielone i żółte (do 20 m), a krasnorosty – niebieskie i zielone (do 50 m).
[ILUSTRACJA – strona 75 – cykl rozwojowy ulwy sałatowej]
Endosymbioza pierwotna to proces polegający na fagocytozie komórek prokariotycznych sinic przez heterotroficzne komórki eukariotyczne, w wyniku czego wchłonięte komórki przekształciły się w chloroplasty otoczone dwiema błonami.
Krasnorosty zawierają w chloroplastach dodatkowe barwniki (fikobiliny: fikoerytrynę i fikocyjaninę), które pochłaniają światło zielone i niebieskie docierające na większe głębokości, podczas gdy zielenice posiadają chlorofile pochłaniające światło czerwone i niebieskie, filtrowane bliżej powierzchni.
Formy jednokomórkowe, formy kolonijne oraz formy wielokomórkowe o budowie plechowej.
Sporofit jest diploidalny (2n), a gametofit jest haploidalny (1n).
Krasnorosty są źródłem agaru i karagenu – substancji żelujących wykorzystywanych w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym, kosmetycznym oraz w mikrobiologii jako podłoże do hodowli bakterii.
Ponieważ ich budowa wewnętrzna jest uproszczona i nie wykazuje typowego dla organów roślinnych skomplikowanego zróżnicowania tkanek prawdziwych.
Plecha nitkowata jest zbudowana z luźnych nici, które składają się z wielu komórek (występuje np. u skrętnicy)[cite: 6]. Plecha komórczakowa jest zbudowana z licznych wielojądrowych komórek i może być zróżnicowana na części: łodygokształtną, liściokształtną i chwytniki (występuje np. u pełzaka)[cite: 6]. Plecha nibytkankowa jest zbudowana z nibytkanki, którą tworzą wielokomórkowe nici sklejone ze sobą za pomocą ścian komórkowych (występuje np. u krasnorostów z rodzaju Asparagopsis)[cite: 6].
Mejospory to zarodniki roślin pierwotnie wodnych powstające w wyniku podziałów mejotycznych komórek macierzystych zarodników i kiełkujące w haploidalne gametofity[cite: 6]. Mejoza pośrednia to mejoza prowadząca do powstania zarodników[cite: 6]. Zoospory to haploidalne zarodniki zaopatrzone w wici[cite: 6]. Izogamia to rodzaj zapłodnienia polegający na łączeniu się gamet męskich i żeńskich opatrzonych wiciami (np. u ulwy sałatowej)[cite: 6].
Chloroplasty zawierające dwie błony białkowo-lipidowe (powstałe w wyniku endosymbiozy pierwotnej), ściana komórkowa zbudowana z celulozy, duże wakuole oraz materiał zapasowy w postaci ziaren skrobi[cite: 6].
Formy morfologiczne: zielenice występują jako formy jednokomórkowe, kolonijne i wielokomórkowe plechowe, natomiast krasnorosty wyłącznie jako formy wielokomórkowe plechowe[cite: 6]. Zdolność ruchu: zielenice to formy osiadłe, aktywnie pływające za pomocą wici lub biernie unoszące się w wodzie, natomiast krasnorosty to zwykle formy osiadłe, przytwierdzone do podłoża za pomocą chwytników[cite: 6]. Barwniki fotosyntetyczne: u zielenic występują chlorofile a i b oraz pomarańczowe i żółte karotenoidy, natomiast u krasnorostów – chlorofile a i d, pomarańczowe i żółte karotenoidy oraz niebieskie i czerwone fikobiliny (fikocyjanina i fikoerytryna)[cite: 6].
Rośliny pierwotnie wodne są organizmami autotroficznymi, które przeprowadzają fotosyntezę oksygeniczną[cite: 6].
Forma kokoidalna – chlorella; forma wiciowa – zawłotnia; forma kolonijna – toczek; plecha nitkowata – skrętnica; plecha komórczakowa – pełzak[cite: 6].
1. Diploidalna plecha sporofitu (2n) wytwarza zarodnie, w których zachodzi podział mejotyczny komórek macierzystych zarodników[cite: 6].
2. W wyniku mejozy powstają haploidalne zarodniki zaopatrzone w wici (zoospory)[cite: 6].
3. Zarodniki kiełkują w gametofity[cite: 6].
4. Gametofit męski wytwarza jednokomórkowe plemnie, w których powstają małe, opatrzone wiciami gamety męskie – plemniki (1n)[cite: 6].
5. Gametofit żeński wytwarza jednokomórkowe lęźnie, w których powstają małe, opatrzone wiciami gamety żeńskie (1n)[cite: 6].
6. Zachodzi zapłodnienie gamety żeńskiej gametą męską na drodze izogamii, w wyniku którego powstaje diploidalna zygota[cite: 6].
7. W rezultacie podziałów mitotycznych zygoty tworzy się diploidalny sporofit[cite: 6].
Plechy zielenic i krasnorostów porastające dno zbiorników wodnych tworzą siedliska dla zwierząt, m.in. dla ryb[cite: 6]. Niektóre ryby, np. pławikonik australijski, upodabniają się wyglądem do plech roślin, chroniąc się w ten sposób przed atakiem drapieżników[cite: 6].
Zielenice występują do 10 m głębokości i pochłaniają światło niebieskie i czerwone; brunatnice występują do 20 m głębokości i pochłaniają światło zielone i żółte; krasnorosty występują do 50 m głębokości i pochłaniają światło niebieskie i zielone[cite: 6].
Sinice (bakterie) oraz okrzemki i brunatnice (protisty)[cite: 6].
Izomorficzna przemiana pokoleń to przemiana pokoleń, w której gametofit i sporofit są do siebie podobne pod względem budowy, kształtu, rozmiaru i długości życia (występuje np. u ulwy sałatowej)[cite: 6]. Przemiana faz jądrowych połączona z przemianą pokoleń to zjawisko polegające na regularnym następowaniu po sobie pokolenia rozmnażającego się za pomocą gamet – gametofitu (1n) – oraz pokolenia rozmnażającego się za pomocą zarodników – sporofitu (2n)[cite: 6]. Fikocyjanina to niebieska fikobilina, a fikoerytryna to czerwona fikobilina – barwniki występujące w chloroplastach krasnorostów (charakterystyczne też dla sinic), które potrafią pochłaniać światło niebieskie i zielone docierające na duże głębokości[cite: 6].
A – 2; B – 3; C – 1.[cite: 6]