ДінтануМемлекет және дін
Мемлекет және діни ұйымдар

МЕМЛЕКЕТТІК-
КОНФЕССИЯЛЫҚ
ҚАТЫНАСТАР
ҮЛГІЛЕРІ

Сепарациялық, кооперациялық және идентификациялық үлгілер

Берлиндегі Рейхстаг ғимараты
Билік, сенім
және қоғам
Мемлекеттік-конфессиялық қатынастар01
Негізгі ұғымҚатынастардың мазмұны

Мемлекеттік-конфессиялық
қатынастар дегеніміз не?

Бұл — мемлекет пен діни ұйымдардың құқықтық және қоғамдық қарым-қатынасы.

Мемлекеттің қызметі

Заң қабылдау, қоғамды басқару және азаматтардың құқықтарын қорғау.

Діни ұйымдардың қызметі

Діни рәсімдер өткізу, қауым өмірін ұйымдастыру және әлеуметтік қызмет атқару.

Негізгі сұрақ: мемлекет діни ұйымдармен қарым-қатынасын қалай құрады?

Конфессия — белгілі бір діни сенім бағыты.

Құқықтық тәртіп және қоғамдық байланыс02
Жалпы шолуҮш негізгі үлгі

Үлгілердің негізгі логикасы

01

Сепарациялық үлгі

Мемлекет пен діни ұйымдардың бөлінуі және дербестігі.

02

Кооперациялық үлгі

Дербестікті сақтай отырып, белгілі бір салаларда ынтымақтасу.

03

Идентификациялық үлгі

Белгілі бір діннің мемлекеттің тарихында немесе ресми құрылымында ерекше орын алуы.

Нақты елде бірнеше үлгінің белгілері үйлесуі мүмкін.

Бөліну · Ынтымақтастық · Ерекше байланыс03
Бірінші үлгіСепарация — бөліну

Сепарациялық үлгі

Мемлекет пен діни ұйымдар өз қызметін дербес атқарады.

  • Мемлекеттік басқару жалпыға ортақ заңдарға сүйенеді.
  • Діни ұйымдар ішкі діни мәселелерін өздері шешеді.
  • Азаматтың құқықтары оның сеніміне тәуелді болмауы тиіс.
01

Қарапайым мысал

Мемлекеттік қызметті пайдалану үшін белгілі бір дінді ұстану талап етілмейді.

Мемлекет пен діннің бөлінуі жағдайында да діни сенім бостандығы қорғалады.

Негізгі белгісі — институционалдық бөліну04
Ел мысалыФранция

Франция:
зайырлылық қағидасы

Конституция Францияны зайырлы республика ретінде сипаттайды.

Азаматтар дініне қарамастан заң алдында тең. Мемлекет олардың сенімдеріне құрметпен қарайды.

Кейбір аумақтарда тарихи ерекше тәртіптер сақталған.

Париждегі Пантеон
Франция
Зайырлылық және теңдік
Франция Конституциясының 1-бабы05
Екінші үлгіКооперация — ынтымақтастық

Кооперациялық үлгі

Мемлекет пен діни ұйымдар дербестігін сақтап, қоғамдық міндеттерді шешуде бірге жұмыс істейді.

Ынтымақтастық салалары

  • Әлеуметтік көмек және қайырымдылық.
  • Білім беру мен мәдени мұраны сақтау.
  • Мекемелердегі ерікті діни қолдау.

Маңызды шарттар

  • Заң талаптарын сақтау.
  • Адамның еркін таңдауын құрметтеу.
  • Діни мәжбүрлеуге жол бермеу.

Мысал: қайырымдылық орталығы адамдарға олардың сеніміне қарамастан көмек көрсетеді.

Негізгі белгісі — дербестік және әріптестік06
Ел мысалыГермания

Германия: әріптестік қатынастар

Мемлекеттік шіркеу жоқ, бірақ діни ұйымдармен заңды ынтымақтастық бар.

  • Кейбір діни қауымдар жария-құқықтық мәртебеге ие.
  • Осындай қауымдар заң бойынша шіркеу салығын жинай алады.
  • Діни білім беру және ерікті діни қолдау тетіктері бар.
02

Негізгі ерекшелік

Бөлек институттар қоғамдық міндеттерді шешуде әріптес бола алады.

Негізгі заңның 7, 140-баптары және Веймар Конституциясының ережелері07
Үшінші үлгіЕрекше байланыс

Идентификациялық үлгі

Белгілі бір дін мемлекеттің тарихында немесе ресми құрылымында ерекше орын алады.

  • Діни ұйымға ерекше құқықтық мәртебе берілуі мүмкін.
  • Діни дәстүр мемлекеттік рәсімдерде көрінуі мүмкін.
  • Дін ұлттық және тарихи бірегейлікпен байланысады.
03

Теократиядан айырмашылығы

Діннің ерекше мәртебесі мемлекеттік басқаруды діни билік жүргізеді дегенді білдірмейді.

Өзге сенімдегі және дін ұстанбайтын азаматтардың тең құқықтарын қорғау маңызды.

Негізгі белгісі — белгілі бір діннің ерекше орны08
Ел мысалыАнглия

Англия:
шіркеудің ерекше мәртебесі

Англия шіркеуі ерекше ресми мәртебеге ие.

Монарх шіркеудің жоғарғы басшысы саналады. Бұл мемлекет пен діни дәстүрдің тарихи байланысын көрсетеді.

Мысал Англияға қатысты. Ұлыбританияның басқа бөліктеріндегі діни ұйымдардың жағдайы өзгеше.

Лондондағы Вестминстер аббаттығы
Англия
Мемлекет және діни дәстүр
Англия шіркеуінің ресми мәртебесі09
СалыстыруОртақ өлшемдер

Үш үлгінің айырмашылығы

ӨлшемСепарациялықКооперациялықИдентификациялық
Басты қағидаБөлінуЫнтымақтастықЕрекше байланыс
Діни ұйымның орныМемлекеттен дербесДербес әріптесБір дәстүрдің ерекше орны
Негізгі мәселеБөліну шекарасын анықтауҚауымдарға әділ мүмкіндік беруӨзге азаматтардың теңдігін сақтау
МысалФранция*ГерманияАнглия шіркеуінің мәртебесі

* Францияда тарихи аумақтық ерекшеліктер бар. Бұл мысалдар шартты үлгілерді түсіндіруге арналған.

Нақты елде бірнеше үлгінің белгілері болуы мүмкін10
Оқу мысалыБір жағдайға үш көзқарас

Әлеуметтік көмек орталығы

Діни ұйым мұқтаж адамдарға арналған көмек орталығын ашты.

Сепарациялық

Ұйымның дербес қызметі және жалпы заң талаптарын сақтауы алдыңғы орынға шығады.

Кооперациялық

Мемлекет ұйыммен заң аясында әріптестік орнатып, әлеуметтік жоба жүргізе алады.

Идентификациялық

Ұйымның ерекше мәртебесі мемлекеттік қолдауға қалай әсер ететіні қарастырылады.

Бұл — шартты мысал. Бір жағдай бүкіл мемлекеттің үлгісін анықтауға жеткіліксіз.

Көмекті алушының еркіндігі мен құқықтары маңызды11
ҚорытындыНегізгі ойлар

Үлгіні қалай бағалаймыз?

Негізгі өлшем — ар-ождан бостандығы мен азаматтардың тең құқықтары.

Нені есте сақтаймыз?

Бөліну, ынтымақтастық және ерекше байланыс — үлгілердің басты айырмашылығы.

Нені ескереміз?

Елдің тарихын, заңдарын және азаматтардың құқықтарының іс жүзінде қорғалуын.

Үлгінің атауы нақты елдегі барлық ерекшелікті түсіндіре алмайды.

Сенім еркіндігі және азаматтық теңдік12
ДереккөздерРесми материалдар

Пайдаланылған дереккөздер

Франция Конституциясы

1-бап: зайырлылық, теңдік және сенімдерге құрмет.

Конституция мәтіні

Германияның Негізгі заңы

7, 140-баптар және енгізілген Веймар Конституциясының ережелері.

Негізгі заң мәтіні

Англия шіркеуінің мәртебесі

Ресми мәртебе және монархтың рөлі туралы түсіндірме.

Шіркеудің ресми сайты

Франциядағы тарихи ерекшеліктер

Конституциялық кеңестің 2012-297 QPC шешімі, 21 ақпан 2013 жыл.

Шешім мәтіні

Құқықтық ерекшеліктерді түсіндіретін материалдар13
Мемлекет және дінПрезентацияның соңы
❦

НАЗАРЛАРЫҢЫЗҒА
РАҚМЕТ!

Мемлекеттік-конфессиялық
қатынастар үлгілері

Сұрақтар мен талқылау14

← → пернелері — слайд ауыстыру · N — сөйлеу мәтіні · F — толық экран

Hosted & Compiled with HtmlRunner.com